Gepubliceerd artikel met betrekking tot onze visie

De Skuul op Texel wegwijzer in de verslavingszorg

Herstelondersteunende verslavingszorg in Nederland krijgt nieuwe impuls

De Nieuwe Skuul, onderdeel van Jellinek, heeft de afgelopen 34 jaar op een succesvolle wijze behandeling geboden aan (voornamelijk) alcohol- en medicijnverslaafden. Sinds 1 april 2012 is De Nieuwe Skuul om strategische redenen door Jellinek wegbezuinigd. Op de avond van 19 september 2012 besloot de Texelse gemeenteraad, bij overgrote meerderheid, in te stemmen met een voorstel van het college van B&W voor een garantiestelling ten behoeve van de voorfinanciering.

Woonboerderij deSkuul

Daardoor gaan 1 oktober a.s. de deuren weer open onder de naam deSkuul, herstelondersteunende verslavingszorg. Hiermee blijft de Skuul de enige instelling die intensieve herstelondersteunende zorg biedt zoals cliëntenbeweging en verzekeraars die wensen. Met het benadrukken van de eigen verantwoordelijkheid van de cliënt, het gebruiken van eigen kracht én de kracht in de omgeving om de verslaving te overwinnen en de scheiding tussen wonen en zorg vormt de Skuul een wegwijzer voor de toekomstige verslavingszorg.

 

Wij hebben de afgelopen maanden alles op alles gezet om als zelfstandige instelling verder te kunnen gaan

De Skuul is een nieuwe zorgaanbieder die met een zeer ervaren team en dankzij steun van de cliëntenbeweging, de Texelse bevolking, banken en organisaties op Texel weer haar vernieuwende zorg kan aanbieden. Jaarlijks maken daarvan 60-80 cliënten gebruik. Zoals blijkt uit de permanente wachtlijst is er veel vraag naar de zorg die ze biedt.

Toonbeeld van veerkracht na onaangename verrassing
Joke de Goede: “Het besluit om De Nieuwe Skuul te sluiten kwam bij ons binnen als donderslag bij heldere hemel. Deze afdeling is al vele jaren niet alleen winstgevend maar ook zeer succesvol als het gaat om de positieve resultaten die bewoners blijvend bereiken.

Één van de woonkamers op deSkuul

Ons behandelconcept loopt vooruit op het recent ingezette beleid van de rijksoverheid als het gaat om kostenreductie in de zorg, gekoppeld aan effectiviteit en het streven van de sector om herstelgericht te gaan werken. Wij hebben dan ook de afgelopen maanden alles op alles gezet om als zelfstandige instelling verder te kunnen gaan.

Er is belangstelling en bereidheid tot meedenken en meedoen van heel veel kanten. Door een aantal lokale initiatieven, de Rabobank en een borgstelling van de Gemeente Texel, is de voorfinanciering rondgekomen”.

Vernieuwing in de verslavingszorg begint op Texel

De aanpak
Jenneke Wassink: “Het ‘draaiboek’ over het eigen leven zo veel mogelijk terug geven aan de persoon zelf. Dat is de aanpak van de Skuul. Belangrijk is dat de bewoners weer zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun leven. Dat wordt hen door de medewerkers steeds voorgehouden en zij stimuleren hen weer hun eigen realistische doelen te leren stellen. De bewoners worden begeleid tijdens een intensieve behandeling, maar regelen heel veel zelf.”

Een belangrijk punt is ook dat bewoners op Texel echt even los zijn van ‘Nederland’

’s Avonds en in het weekend is de begeleiding alleen telefonisch oproepbaar en niet aanwezig op de Skuul. De twee woongroepen van maximaal acht bewoners runnen hun ‘gezin’ dan geheel zelfstandig. Bewoners worden benaderd als mens en niet als cliënt. Het gezin (familie of andere voor de bewoner belangrijke personen) worden nadrukkelijk betrokken bij de behandeling. Een belangrijk punt is ook dat bewoners op Texel echt even los zijn van ‘Nederland’ oftewel los van de omgeving waarin ze zo moeilijk los konden komen van hun verslavingsgedrag.

Rust en natuur in de direct omgeving van deSkuul

Het einddoel is altijd: mensen weer in hun eigen kracht krijgen. De door de cliëntenbeweging en zorgverzekeraars verlangde vernieuwing in de verslavingszorg begint feitelijk op Texel. Het team wil in de toekomst ook bijdragen aan de ontwikkeling van een kenniscentrum dat coaching en training wil ontwikkelen en aanbieden.

De belangrijkste kenmerken van de aanpak van de Skuul zijn:

  • een unieke wijze van behandeling van zowel het verslavings- als het leefprobleem gebaseerd op de in de praktijk gegroeide kennis en ervaring omtrent de herstel aanpak in een woonwerk gemeenschap
  • een grote mate van zelfsturing en (weer) nemen van verantwoordelijkheid voor het eigen leven, gebaseerd op de toepassing van zelfmanagement en empowerment en het gebruik maken van de veerkracht en weerbaarheid van mensen
  • een grote nadruk op het creëren van hoop en perspectief door het vergroten van het responsief vermogen en het ontwikkelen of herwinnen van een positieve identiteit
  • het opnieuw bouwen van sociale netwerken, waarin weer volwaardige zingevende rollen worden vervuld
  • zorg dragen voor het ontwikkelen van individuele herstelpaden waarin wonen, werk en zingeving als uitkomstmaat worden gehanteerd
  • het framen van de verslaving door het een betekenisvolle plaats te geven in de eigen biografie van de verslaving
  • nauwe samenwerking met zelfhulpgroepen
  • een zeer ervaren staf, een uitgelezen mix van ervaringsdeskundigen en professionals

Het strand en de Noordzee

 

Waarop is de herstelondersteunde aanpak gebaseerd?
Herstel is in de opvatting van de Skuul het proces waarin iemand weer stuur krijgt over het eigen leven, zijn kracht herwint, en weer een waardevolle plaats in het leven inneemt. Daar is soms professionele ondersteuning voor nodig; op maat gestalte gegeven door professionals die terughoudend maar met volle aandacht op vraaggestuurde wijze samen met cliënten vorm geven aan dit proces.

Herstel  is in de ogen van de Skuul een dynamisch proces. Herstellen is een werkwoord en duidt zeker niet op een gefixeerde, niet te veranderen, toestand in iemands leven. Herstelondersteunende zorg baseert zich op de waarden die voortvloeien uit  evenwaardigheid, shared decision making, streven naar empowerment, creëren van hoop en verbinding maken.

Herstel is een proces waarin het vinden van moed om te hopen op een betere toekomst, in verbinding met jezelf en anderen, vooropstaat

Zowel Persoonlijk als Maatschappelijk herstel verrijzen uit de verhalen van mensen met een verslaving. Die verhalen nemen ook het niet erg bevorderlijke element weg of iemand herstel heeft bereikt, een oordeel in een evaluatievorm dat vaak op basis van buiten af geformuleerde criteria is gebaseerd.

Herstel is een proces waarin het vinden van moed om te hopen op een betere toekomst, in verbinding met jezelf en anderen, vooropstaat. Dat proces gaat niet over het overwinnen van tegenspoed, maar over het daadwerkelijk zelf, op eigen kracht, weer grip krijgen op een betekenisvol en waardevol leven, door daarin eigen, realistische doelen te stellen. Responsief door dit in samenspraak met anderen, lotgenoten en goed toegeruste professionals vorm te geven. En zo bewerkstelligen om met eventuele toekomstige problemen beter om te kunnen gaan.

 

De Mokbaai nabij deSkuul

 

Herstelondersteunende zorg is volgend en dynamisch, responsief, creëert hoop, en zorgt voor verbinding. De professionals van de Skuul (waaronder ervaringsdeskundigen) geven gestalte aan herstelondersteunende zorg in vier kerntaken in hun werk. Ze zijn mede verantwoordelijk voor het creëren van een cultuur die uitgaat van hoop, heel worden, empowerment en verbinding. Het op deze wijze inrichten van herstelondersteunende zorg draagt bij aan duurzame oplossingen.

De taken die onderscheiden worden zijn:

  • Het ontwikkelen van een positieve identiteit.
    Die de  aanhoudende, dynamische en kenmerkende eigenschappen van mensen aanboort die ons uniek maken en waardoor we verbonden worden met de rest van de wereld.
  • Framing, het inlijsten, een betekenisvolle plaats geven aan de verslaving.
    De verslaving of psychiatrische aandoening en  wat daaruit voortvloeit is een deel van het verhaal, de eigen biografie. Dat kan niet worden genegeerd. Dat impliceert voor de aanpak in de Skuul dat er zelf betekenis wordt verleend aan de aandoening. Wat kan klinken als  een diagnose, of een formulering, zegt nog niets over de beleving of betekenis van de existentiële, spirituele of culturele crisis. De betekenis is aan de persoon zelf.
  • Ontwikkelen van responsief vermogen.
    Het ontwikkelen van zelfmanagement van de symptomen en de aandoening door empowerment. In de Skuul wordt uitgegaan van het leren herkennen, verkennen en uitwerken, het begrijpen en het ondersteunen van het werken aan persoonlijk doelen. Het ´framen´ van zelfmanagement, als spiegel van en ondersteund door toenemende empowerment, is betekenis en plaats geven in iemands draaiboek van het leven. Dat zorgt voor een wisselwerking met de, altijd dynamische, omgeving waaruit zingeving ontspringt en vormt tegelijkertijd, net als voor ieder ander, één van de uitdagingen van het leven. Het toestaan dat je zelf het geheel organiseert, die bekwaamheid ontwikkelen. Niet klinisch geleid en gestuurd worden maar het nemen van persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfmanagement. Dat houdt zelfsturing in, het jezelf organiseren in een vraaggestuurde omgeving. Responsief gedrag in die omgeving, het nemen van verantwoordelijkheid en wederzijds het afleggen van verantwoording. Dit betekent niet dat je het alleen hoeft te doen, maar dat je verantwoordelijk bent voor je eigen ´wel´ zijn, inclusief het zoeken van hulp en ondersteuning van anderen als dat nodig is.
  • Creëren van verbinding: het ontwikkelen van waardevolle sociale rollen.
    Door de aanpak van de Skuul zijn mensen weer in staat om vroegere, nieuwe of veranderde, waardevolle rollen (weer) te verwerven, bij voorkeur in samenwerking met lotgenoten/ervaringsdeskundigen. Dit betekent vaak sociale rollen die niets te doen hebben met verslaving. Waardevolle sociale rollen zorgen voor de natuurlijke opbouw van de zich ontvouwende identiteit van de herstellende persoon. Het werken met iemand in zijn natuurlijke context zorgt voor vitaliteit, vooral in tijden van ´terugval´ als ondersteuning van vrienden, familie en collega´s onder druk kan komen te staan.

 

De Skuul Texel

 

Ontwikkelingen
De visie en manier van werken van de Skuul heeft, juist in deze snel veranderende tijden, meer dan voldoende bestaansrecht. Er zijn plannen in ontwikkeling om de aanpak uit te breiden in Nederland door de opzet van één of meer vergelijkbare vestigingen. Daarnaast wordt bijgedragen aan het verdiepen en verankeren van de herstelaanpak in gedeeltelijk nog te ontwikkelen netwerken. Verder wordt er middels contacten met het Trimbos instituut overlegd om onderzoek uit te voeren waarmee de aanpak meer wetenschappelijk kan worden onderbouwd. Ook wordt met dat instituut overlegd over een trainingsaanpak. 

Vrienden van de Skuul
Naast Stichting de Skuul, is er een stichting vrienden van de Skuul opgericht. Het bestuur daarvan bestaat uit drie oud-bewoners en een lid van de Raad van Toezicht van Stichting de Skuul. “Inmiddels hebben al veel mensen zich aangemeld als “vriend van de Skuul”, en wij hopen dat dit er nog veel meer worden!” aldus Jenneke Wassink, “we willen via die stichting mensen op leuke manieren informeren en betrokken houden, en kunnen van die donaties wellicht belangrijke extra dingen aanschaffen.”

“De eerste nieuwe opnames voor 1 oktober, zijn reeds gepland”

En nu vooruit
Nu is de tijd om daadwerkelijk de handen uit de mouwen te steken en dat wat al heel goed in de steigers staat, zodanig op te bouwen dat we op eigen benen kunnen staan. De belangstelling van mensen met verslavingsproblemen en hun verwijzers, is onverminderd groot gebleven. Door de afgelopen maanden heen is er talloze keren gebeld met de vraag om een opname. De eerste nieuwe opnames voor 1 oktober, zijn reeds gepland. Er is een website in oprichting in de lucht, (www.deskuul.nl) waar een ieder terecht kan voor informatie.

 

De Skuul tussen de bomen gezien vanaf de duinen

 

Wat het definitieve einde leek van de Nieuwe Skuul, daar staat nu een fantastisch nieuw begin. We hopen dat ook de komende jaren, net als in het verleden, een eindeloze rij van bewoners, hun weg naar de Skuul zullen vinden, om de veiligheid te ervaren en daarbinnen het leven zelf weer op te pakken.

Een oud-bewoner en nu medewerker van VNN en GGZ-Drenthe, én lid van onze projectgroep ter continuering van de Skuul, verwoordde het onlangs met een citaat van Herman van Veen: Als men blijft geloven, kan de zwaarste steen niet zinken.

Ervaringen van oud-bewoners Contact opnemen met deSkuul